Jesteś tutaj

Sobolice

Sobolice (łuż., niem. Zobolitz)

 

Niewielka wieś położona nad Nysą Łużycką na południowym krańcu Gminy Przewóz. Wieś liczy obecnie (2013 r.) 89 mieszkańców i zajmuje obszar 1250 ha. Był jednak czas, kiedy w Sobolicach mieszkało 251 osób (1840 r.).

Od XIV do XVI wieku nazwę tej wsi zapisywano następująco: Zebulusk (1345), Czobolesk (1399), Ccoblisk (1490), Zcobeless (1491), Zcobeloss, Czobeloss (1494), Czobelos (1514), Zobeliss (1563), Zobeltz (1564). W pierwszych latach po II wojnie światowej wieś nazywano Zabłociem. Nazwę miejscowości językoznawcy wywodzą od prasłowiańskiego „sobol” (por. polski soból i serbołużycki soboł). [1]

Istnieje przypuszczenie (wymagające archeologicznego potwierdzenia), że w XI – XIII w. Sobolice były siedzibą polskiej kasztelanii. Dowodem pośrednim na to miałaby być tzw. bulla wrocławska z 1155 r. wydana przez papieża Hadriana IV, w której wymienia się piastowskie kasztelanie, w tym także „Szobolezke”. Jednakże aby potwierdzić czy nazwa ta jest tożsama z Sobolicami, archeolodzy musieliby sprawdzić, czy na terenie wsi znajdują się pozostałości grodu z tego okresu.

W 1356 r. Karol IV Luksemburski nadał rodzinie von Kottwitz z Iłowej, w której posiadaniu były także Sobolice, prawo przeprowadzania „wolnych łowów” w Puszczy Zgorzeleckiej. Nie cenili go jednak zbyt wysoko, gdyż w 1491 r. Jan i Jerzy von Kottwitz na Sobolicach sprzedali swój przywilej radzie miejskiej Zgorzelca satysfakcjonując się śmiesznie niską kwotą 21 guldenów reńskich.

W tym też czasie część wsi musiała należeć do rodu Penzigów z Pieńska, gdyż w dokumentach ówczesnych mówi się, że w 1490 r. „szlachetni panowie” z Pieńska przekazali braciom von Nostitz na Czosze za 182 floreny całość swych dochodów ze wsi Dłużyna, Prędocice (Toporów), Sobolice i Zentendorf. Natomiast w 1491 r. (14.10.1491 r.) Jan V i jego synowie (Penzig) sprzedali na rzecz rady miejskiej Zgorzelca m.in. wieś Prędocice i Sobolice. Właściwe przeniesienie praw włąsności przed sądem odbyło się 22 listopada 1491 r., a zatwierdzenie przez króla nabycia tych dóbr i przekazania ich w lenno Zgorzelcowi nastąpiło dopiero 15 listopada 1492 r. Regulacja kwestii granicznych z sąsiadami (m.in. z Kottwitzami z Iłowej i Sobolic) zajęła mieszczanom zgorzeleckim kilka pierwszych lat.

Źródła z 1427 r. podają, że Sobolice wspólnie z innymi wsiami dystryktu zgorzeleckiego udzieliły pomocy Związkowi Sześciu Miast w wojnie z husytami.

W latach 1524-1525 Kottwitzowie sprzedali pół Sobolic wraz z folwarkiem, stawem, gospodarstwem bartnym oraz prawem do polowań i połowu ryb w Nysie Łużyckiej („na obydwu brzegach rzeki”) Piotrowi Emmerichowi, synowi znanego burmistrza zgorzeleckiego Jerzego Emmericha. W 1530 r. drugą połowę wsi Krzysztof von Kottwitz sprzedał Henrykowi Haugwitzowi z sąsiednich Sanic. Dwa lata później Kuchler, mistrz kuźniczy z Lodenau, nabył od Henryka von Haugwitz przywilej pozyskiwania drewna w lesie sobolickim na potrzeby swojej hamernii oraz domu. W latach 1563-1667 wieś należała na przemian do Nostitzów i do Haugwitzów. W roku 1667 Sobolice zakupiła baronowa Urszula Katarzyna von Callenberg. W XVIII i XIX w. wieś często zmieniała właścicieli, wśród których można wymienić von Gersdorfów, von Salzów czy też von Brauchitschów. W 1886 r. majątek w Sobolicach kupił baron Oskar von Kittlitz. Jego spadkobiercy posiadali majętność jeszcze w okresie międzywojennym. [1]

W 1840 r. w Sobolicach funkcjonował młyn wodny, tartak, olejarnia, browar, cegielnia i gospoda. W owym czasie rzemiosłem we wsi trudniło się 9 osób. Około 1922 r. na Nysie Łużyckiej powstała elektrownia wodna, która funkcjonuje do dziś.

  

Po 1945 r. osiedliła się w Sobolicach grupa repatriantów ze wschodniej Słowacji. Były to oczywiście polskie rodziny, które los w okresie międzywojennym rzucił na ziemię słowacką. Główną przyczyną przejścia „za góry” był brak pracy w Polsce. Gdy zakończyła się II wojna światowa pojechali na Ziemie Odzyskane.

Na południowym skraju wsi, pod lasem, wznosi się kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa, który został wybudowany w 1865 r. Podczas działań wojennych 1945 r. miejscowy kościółek wykorzystywany był jako punkt obserwacyjny. Poniżej świątyni widać jeszcze ślady okopów i stanowisk ogniowych 33. pułku piechoty 7. Dywizji Piechoty II Armii WP. We wrześniu 1945 r. żołnierze 40. pułku piechoty 9. Dywizji Piechoty wystawili głaz z tablicą upamiętniającą walki nad Nysą Łużycką. [1]

 

[1] Waldemar Bena, Dzieje Puszczy Zgorzelecko-Osiecznickiej, Zgorzelec 2012.

 

Theme by Danetsoft and Danang Probo Sayekti inspired by Maksimer